تلاقی رالی بازار با شوک نفتی ناشی از جنگ ایران

سهام ایالات متحده در حال صعود است حتی در حالی که جنگ ایران جریان‌های نفتی را مختل کرده و هزینه‌های انرژی را به دامنه‌ای نوسانیِ جدید می‌برد، و شکافی فزاینده میان خوش‌بینی سرمایه‌گذاران و هشدارها ایجاد می‌کند مبنی بر اینکه این شوک می‌تواند به تورم دامن بزند، به کسب‌وکارها فشار وارد کند و خطر رکود را افزایش دهد.

S&P 500 بنا بر گزارش CNBC در May 1 به اوج درون‌روزی بی‌سابقه 7,230.12 رسید، علی‌رغم جهش قیمت‌های انرژی از زمانی که درگیری U.S.-Iran در Feb. 28 آغاز شد. نماهای قیمتی نفت بنا به زمان و شاخص معیار متفاوت‌اند: CNBC قیمت Brent را روز دوشنبه $111.23 برای هر بشکه گزارش کرد، CBS News گفت Brent روز پنجشنبه برای مدتی کوتاه از $126 عبور کرد، و BBC پس از نوساناتی که آن را به نزدیکی $120 و زیر $100 برد، قیمت Brent را حدود $110 اعلام کرد. ارقام متفاوت به یک مسئله مرکزی واحد اشاره دارند: بازارها در حال عبور از یک شوک نفتی به‌طور غیرمعمول ناپایدار هستند.

چرا استراتژیست‌ها نگران‌اند

Amrita Sen، بنیان‌گذار و مدیر Energy Aspects، به CNBC گفت اقتصادهای جهانی ممکن است در حال «خواب‌گردی» به سمت «یک رکود نسبتاً بزرگ» باشند، زیرا سرمایه‌گذاران پیامدهای هزینه‌های بالاتر انرژی را کمتر از واقع ارزیابی می‌کنند. او فضای بازارهای سهام را «سرخوشیِ شدیداً نابجا» توصیف کرد و استدلال کرد که فشار محدود به آسیا نیست و احتمال دارد به صنایعی که به سوخت، گاز طبیعی و نهاده‌های مشتق از نفت متکی‌اند سرایت کند.

تنگه هرمز نقطه فشار اصلی است. این آبراهه معمولاً سهم قابل توجهی از نفت و گاز طبیعی مایع جهان را حمل می‌کند و چندین منبع در این مجموعه آن را عملاً بسته یا به‌شدت مختل توصیف کرده‌اند. OPEC تعهد کرده تولید را افزایش دهد، اما Sen هشدار داد که اگر نتواند به‌سرعت عرضه از دست‌رفته را جایگزین کند، این اقدام عمدتاً نمادین می‌ماند.

نگرانی فقط بنزین نیست. هزینه‌های بالاتر نفت و گاز می‌تواند از مسیر سوخت جت، مواد شیمیایی، کودها، تولید غذا و تولید صنعتی اثر بگذارد. Jens Eisenschmidt، اقتصاددان ارشد اروپا در Morgan Stanley، به CNBC گفت شرکت‌های هواپیمایی بابت سوخت جت نگران‌اند، قیمت بنزین در آمریکا در حال افزایش است، و تولیدکنندگان حتی زمانی که محصولاتشان تنها مقادیر اندکی نفت مصرف می‌کنند در معرض فشار قرار دارند. او گفت فشارها در سیستم به‌طور مشهودی در حال افزایش است و هشدار داد اروپا ممکن است به «روز حسابرسی» نزدیک شود.

حائل‌های عرضه شاید اثر کامل را پنهان کرده باشند

Darren Woods، مدیرعامل Exxon Mobil، روز جمعه گفت قیمت‌ها هنوز مقیاس کامل اختلال را منعکس نمی‌کنند. او به سرمایه‌گذاران گفت نفتکش‌های در حال حرکت، آزادسازی از ذخیره استراتژیک نفت و موجودی‌های تجاری در ابتدای جنگ به بازار ضربه‌گیر داده‌اند، اما اگر تنگه هرمز بسته بماند این حائل‌ها می‌توانند تخلیه شوند.

به گفته CNBC، Woods گفت: «اگر تنگه بسته بماند، باز هم پیامدهایی در پیش است.» او همچنین گفت جریان‌های نفتی از خلیج فارس حتی پس از بازگشایی تنگه ممکن است یک تا دو ماه زمان ببرد تا عادی شوند، زیرا نفتکش‌ها باید جابه‌جا شوند، انباشت‌ها رفع و محموله‌ها تحویل شوند.

Exxon گفت اگر تنگه تا سه‌ماهه دوم بسته بماند، تولید خاورمیانه‌اش نسبت به 2025 به میزان 750,000 بشکه در روز کاهش خواهد یافت، و Woods گفت حدود 15% از کل تولید شرکت تحت‌تأثیر بسته‌شدن قرار گرفته است. این شرکت همچنین افشا کرد که حملات ایرانی به هاب صادرات گاز طبیعی مایع قطر به دو خط تولیدی که Exxon در آن‌ها ذی‌نفع است آسیب زده است.

مصرف‌کنندگان و شرکت‌ها همین حالا فشار را احساس می‌کنند

این فشار فراتر از تابلوهای معاملاتی کالا نیز خود را نشان می‌دهد. CBS News با استناد به AAA گزارش داد میانگین قیمت بنزین در آمریکا روز جمعه به $4.39 برای هر گالن رسید که 9 سنت نسبت به روز قبل و 34 سنت نسبت به یک هفته قبل افزایش دارد. در بریتانیا، یک وزیر ارشد، Darren Jones، به BBC گفت قیمت‌های بالاتر انرژی، غذا و بلیت پرواز می‌تواند دست‌کم هشت ماه پس از حل‌وفصل جنگ تداوم یابد، هرچند او گفت فشار قیمتی محتمل‌تر از خالی شدن قفسه‌های سوپرمارکت‌هاست.

برخی شرکت‌های انرژی از این آشفتگی منتفع می‌شوند. BP سود سه‌ماهه نخست $3.2 میلیارد را گزارش کرد، بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل، پس از آنچه آن را عملکرد «استثنایی» در کسب‌وکار معاملاتی نفت خود خواند. BBC گزارش داد بخش مشتریان و محصولاتِ BP، که معاملات را نیز شامل می‌شود, $2.5 میلیارد سود ایجاد کرد، در مقایسه با $103 میلیون در سال قبل. همزمان، BP گفت تولید بین April و June انتظار می‌رود پایین‌تر باشد که بخشی از آن به‌دلیل اختلال در خاورمیانه است.

آزمون بعدی این است که آیا تنگه هرمز بازگشایی می‌شود، جریان‌های انرژی با چه سرعتی عادی می‌شوند و آیا قیمت‌های بالاتر موقتی می‌مانند یا در تورم گسترده‌تر ریشه می‌دوانند. Eisenschmidt گفت یک حل‌وفصل سریع می‌تواند به بانک مرکزی اروپا امکان دهد از جهش فعلی چشم‌پوشی کند، اما هشدار داد پنجره این سناریو در حال تنگ‌شدن است. تا زمانی که مسیر کشتیرانی و مسیر جنگ روشن‌تر نشود، رالی بازار در کنار خطری قرار دارد که از میان نرفته است.