ایران: جنگ دو میلیون شغل را از بین برد؛ اختلال در تنگه هرمز فشار می‌آورد

معاون وزیر کار ایران می‌گوید با آسیب‌های جنگ، اختلال در بنادر و قطع اینترنت که به کارخانه‌ها و بخش خدمات ضربه زده، دو میلیون شغل از بین رفته است.

معاون کار و رفاه اجتماعی ایران می‌گوید به دلیل جنگ با آمریکا و اسرائیل دو میلیون نفر شغل خود را از دست داده‌اند؛ نشانه‌ای از آنکه آسیب اقتصادیِ این درگیری فراتر از مکان‌های هدف‌گرفته‌شده در حملات هوایی گسترش یافته است.

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که خلاصه به‌روزرسانی زنده‌ای از سی‌بی‌اس نیوز که از طریق گوگل نیوز توزیع شد، آمریکا و ایران را همچنان در بن‌بست تنگه هرمز توصیف کرد و گفت اسرائیل حملات جدیدی در لبنان انجام داده است. همان خلاصه به ابهام پیرامون تلاش‌ها برای آتش‌بس آمریکا-ایران اشاره داشت، اما مقاله زنده اصلی به‌طور کامل ثبت نشد و در نتیجه آن تحولات تنها در سطح تیتر و خلاصه در مواد ارائه‌شده پشتیبانی می‌شد.

قوی‌ترین گزارش موجود در بسته منابع از بی‌بی‌سی است که می‌گوید ایران شاهد موج گسترده‌ای از اخراج‌ها در تولید، خرده‌فروشی، کسب‌وکارهای واردات-صادرات و بخش دیجیتال است. غلامحسین محمدی، معاون کار و رفاه اجتماعی ایران، دو روز پیش گفته بود دو میلیون نفر به دلیل جنگ کار خود را از دست داده‌اند.

به‌گفته بی‌بی‌سی، کارفرمایان و مقام‌ها این اخراج‌ها را «متعادل‌سازی نیروی کار» توصیف کرده‌اند. در شبکه‌های اجتماعی در ایران، کاربران از خلوت‌تر شدن متروها، پارک آسان‌تر نزدیک ادارات و ترافیک غیرمعمولاً سبک در بزرگراه همت تهران به‌عنوان نشانه‌هایی از کاهش رفت‌وآمد روزانه خبر داده‌اند.

از دست رفتن شغل‌ها محدود به کارخانه‌های آسیب‌دیده در حملات نیست. بی‌بی‌سی گزارش داد که حملات آمریکا و اسرائیل در اواخر مارس و اوایل آوریل مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی در عسلویه و ماهشهر و نیز تولیدکنندگان بزرگ فولاد از جمله فولاد مبارکه و فولاد خوزستان را هدف قرار داد. ده‌ها هزار نفر به‌طور مستقیم شغل خود را از دست دادند و بسیاری دیگر در زنجیره‌های تأمین وابسته به آن صنایع کار می‌کنند.

اختلال در تنگه هرمز نیز فشار دیگری افزوده است. یک مدیر تولید در قم به بی‌بی‌سی گفت تولید متوقف شده چون مواد اولیه تأمین نمی‌شود: «امیدوار بودیم وقتی جنگ متوقف شود، اوضاع به حالت عادی برگردد. اما حتی نمی‌توانیم مواد را روی کشتی بارگیری کنیم، چون تأمین‌کنندگان خارجی نگران‌اند که به کشتی اجازه ورود به آب‌های ایران داده نشود.»

صنعت بزرگ خودروسازی ایران، که در گزارش بی‌بی‌سی برآورد شده به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم حدود 1 میلیون نفر را به‌کار می‌گیرد، از جمله بخش‌های در معرض کمبود مواد و اختلال زنجیره تأمین است. یک کاربر شبکه‌های اجتماعی که بی‌بی‌سی نقل کرده گفت یک شرکت نساجی به دلیل ناتوانی در واردات مواد اولیه از استرالیا، 600 نفر از 650 کارگر خود را اخراج کرده است.

این درگیری همچنین بر تقاضای مصرف‌کننده اثر گذاشته است. با محدود شدن هزینه‌کرد خانوارهای زیاد به اقلام ضروری، گردشگری، رستوران‌ها و خرده‌فروشان غیرخوراکی با کاهش کسب‌وکار مواجه شده‌اند. گزارش‌هایی هست که برخی شرکت‌ها وعده داده‌اند با بهبود اوضاع دوباره کارکنان را به کار برمی‌گردانند، در حالی که برخی دیگر کارکنان را به مرخصی بدون حقوق فرستاده‌اند.

قطع اینترنت در ایران آسیب‌ها را عمیق‌تر کرده، به‌ویژه برای اقتصاد دیجیتال. مقام‌ها گفته‌اند این قطع به دلایل امنیتی از جمله نگرانی درباره نظارت، جاسوسی و حملات سایبری اعمال شده است. اما بی‌بی‌سی گزارش داده این قطع به کسب‌وکارهای آنلاین و زنانی که برای دسترسی به مشتریان به پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام متکی بودند، آسیب زده است.

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، در ژانویه گفت هر روز قطع اینترنت دست‌کم 50 تریلیون ریال، یا حدود 35 میلیون دلار، برای اقتصاد هزینه دارد. به‌گفته بی‌بی‌سی، 52 روز قطعی از آغاز جنگ به معنای بیش از 1.8 میلیارد دلار زیان است. بسته منابع موجود نیز به یک ناسازگاری عددی استخراج‌شده اشاره کرده، اما متن مقاله ضبط‌شده رقم روزانه 50 تریلیون ریال را تأیید می‌کند.

دولت یک طرح وام برای کسب‌وکارهای کوچک به میزان 440 میلیون ریال به ازای هر کارگر اعلام کرده که به‌گفته بی‌بی‌سی کمتر از 300 دلار است و باید ظرف شش ماه با نرخ بهره 18% تا 35%—بسته به تعداد اخراج‌ها در هر بنگاه—بازپرداخت شود.

به‌گزارش بی‌بی‌سی، این موج اخراج‌ها در حالی رخ می‌دهد که نرخ رسمی تورم ایران از 50% عبور کرده است. اگر جنگ از سر گرفته شود یا تحریم‌ها سخت باقی بماند، فشار اقتصادی می‌تواند تشدید شود و مرحله بعد احتمالاً به این بستگی خواهد داشت که تلاش‌ها برای آتش‌بس، بن‌بست تنگه هرمز و حملات منطقه‌ای به سمت تنش‌زدایی پیش می‌رود یا اختلال بیشتر.