مطالعه‌ای نشان می‌دهد رژیمِ پرنمک ممکن است پیری رگ‌های خونی را تسریع کند

پژوهشِ پیش‌بالینی تازه حاکی است رژیمِ پرنمک ممکن است محرک سیگنال‌های ایمنی باشد که رگ‌های خونی را به‌طور زودرس پیر می‌کنند و سازوکارِ احتمالی دیگری به خطرات قلبیِ ناشی از سدیم می‌افزاید.

رژیم پرنمک شاید فراتر از بالا بردن فشار خون عمل کند: پژوهشِ پیش‌بالینی تازه نشان می‌دهد سدیمِ اضافی می‌تواند دستگاه ایمنی را به ارسال سیگنال‌هایی وادارد که رگ‌های خونی را به‌طور زودرس پیر می‌کنند.

این مطالعه که به‌تازگی در Journal of the American Heart Association منتشر شده، موش‌هایی را که با رژیمِ پرنمک تغذیه شده بودند بررسی کرد و کاهشِ سریعی را در عملکرد شریان‌های کوچک که به تنظیم جریان خون کمک می‌کنند نشان داد. طبق یک اطلاعیهٔ مطبوعاتی که در گزارش به آن استناد شده، پس از چهار هفته مصرفِ بالای سدیم، آن رگ‌ها بخش زیادی از تواناییِ شل‌شدن خود را از دست دادند.

این یافته‌ها توضیحِ زیست‌شناختیِ احتمالی‌ای به پیوندِ دیرینهٔ میان نمکِ اضافی و خطر قلبی‌عروقی می‌افزاید. بااین‌حال، این کار همچنان در مراحل اولیه است: مطالعه روی موش‌ها انجام شده و پژوهشگران تأیید نکرده‌اند که آیا همین فرایند در انسان محرکِ اصلیِ پیریِ عروقی است یا نه.

دانشمندانِ University of South Alabama دریافتند سلول‌های پوشانندهٔ رگ‌های خونیِ موش‌ها وارد وضعیتِ «پیریِ سلولی» (cellular senescence) شده‌اند؛ حالتی که اغلب به‌عنوان پیرشدنِ زودرسِ سلولی توصیف می‌شود. در این حالت، سلول‌ها از تقسیم بازمی‌ایستند و می‌توانند سیگنال‌های التهابی‌ای آزاد کنند که ممکن است به بافت‌های مجاور آسیب بزند.

بااین‌حال، هنگامی که پژوهشگران سلول‌های رگ‌های خونی را مستقیماً در ظرف آزمایشگاهی در معرض نمک قرار دادند، سلول‌ها همان اثرات زیان‌بار را نشان ندادند. این نتیجه حاکی از آن بود که آسیبْ ناشی از اثر مستقیم نمک بر پوششِ رگ‌ها نیست، بلکه حاصلِ فرایندِ دیگری در بدن است.

پژوهشگران یک مظنونِ احتمالی را شناسایی کردند: interleukin-16 یا IL-16، یک مولکول پیام‌رسانِ دستگاه ایمنی. این مطالعه حاکی است نمکِ اضافی ممکن است سلول‌های ایمنی را به آزادسازیِ IL-16 تحریک کند؛ عاملی که سپس ظاهراً سلول‌های رگ‌های خونی را به‌سوی پیرشدنِ زودرس سوق می‌دهد.

وقتی آن سلول‌ها پیر شوند، نیتریک‌اکسید کمتری تولید می‌کنند؛ گازی که به اتساعِ شریان‌ها و انعطاف‌پذیر ماندن‌شان کمک می‌کند. کاهشِ نیتریک‌اکسید می‌تواند رگ‌ها را نسبت به نیازهای درحال‌تغییرِ بدن به جریان خون کم‌پاسخ‌تر کند.

این تیم همچنین آزمود که آیا می‌توان آسیب را معکوس کرد یا نه. بنا بر گزارش، با استفاده از navitoclax — داروی سرطان از ردهٔ درمان‌های آزمایشیِ موسوم به senolytics — پژوهشگران توانستند سلول‌های پیر و کم‌کارکرد را در موش‌های تغذیه‌شده با نمک پاکسازی کرده و عملکرد رگ‌ها را تا حدی نزدیک به حالت عادی بازگردانند.

این یافته به این معنا نیست که دارو برای درمانِ پیریِ عروقیِ مرتبط با رژیم غذایی آماده است. پژوهشگران هشدار دادند که انتقالِ نتایج از مدل‌های حیوانی به درمانِ انسانی همچنان مانعی بزرگ است. داروهای سنولیتیک مانند navitoclax هنوز از نظر ایمنی در دست مطالعه‌اند و کارآزمایی‌های پیشین یافته‌های متفاوتی دربارهٔ آثارشان بر پلاکِ شریانی نشان داده‌اند.

در حال حاضر، این مطالعه به یک مسیرِ ایمنیِ بالقوه اشاره می‌کند که مصرفِ بالای سدیم را به زوالِ عروقی پیوند می‌دهد — و به نیاز به پژوهش‌های بیشتر برای تعیینِ این‌که آیا همین سازوکار در انسان نیز فعال است یا نه.